Heb je weleens het gevoel dat je lichaam niet helemaal in balans is? Misschien staat één schouder hoger dan de andere, voelt je bekken scheef aan of lijkt het alsof het ene been korter is dan het andere. Soms ervaar je daarnaast klachten aan één kant van je lichaam, bijvoorbeeld in je heup, knie of voet.
Het kan best verwarrend zijn wanneer verschillende klachten tegelijkertijd of na elkaar ontstaan. Want hoe kan het dat je nek gespannen aanvoelt, terwijl je ook ongemak ervaart in je onderrug, heupen, knieën of voeten?
Om dit beter te begrijpen, is het interessant om te kijken naar de samenhang binnen het lichaam. Ons lichaam bestaat namelijk niet uit losse onderdelen die onafhankelijk van elkaar functioneren. Alles werkt met elkaar samen. Houding, beweging, spierspanning en balans beïnvloeden elkaar voortdurend.
Een onderdeel dat hierbij regelmatig ter sprake komt, is de atlas: de bovenste nekwervel.
Wat is de atlas en waarom is deze zo bijzonder?
De atlas is de eerste nekwervel, ook wel C1 genoemd. Deze wervel bevindt zich direct onder de schedel en draagt als het ware het hoofd. De atlas heeft een bijzondere vorm en speelt een belangrijke rol bij het ondersteunen en bewegen van het hoofd.
Direct onder de atlas bevindt zich de tweede nekwervel, de axis (C2), ook wel de draaier genoemd. Deze heeft een speciaal uitsteeksel, de dens, waar de atlas omheen kan draaien. Hierdoor kunnen we ons hoofd naar links en rechts bewegen.
Samen vormen deze twee nekwervels een belangrijk onderdeel van de beweeglijkheid en stabiliteit van de nek.
Omdat het hoofd boven op de wervelkolom rust, spelen de positie van het hoofd, de beweeglijkheid van de nek en de samenwerking met de rest van het lichaam een rol bij onze lichaamshouding en bewegingspatronen.
De verbinding tussen nek, houding en lichaam
Ons lichaam is voortdurend bezig om evenwicht te bewaren. Wanneer je houding verandert, kan dat invloed hebben op de manier waarop je beweegt en je spieren gebruikt.
Denk bijvoorbeeld aan iemand die het hoofd vaak iets naar voren draagt. De spieren in de nek en schouders kunnen hierdoor anders worden belast. Ook de positie van de romp en de manier waarop iemand beweegt, kunnen veranderen.
Het lichaam past zich voortdurend aan. Soms ontstaan daarbij compensatiepatronen: bepaalde spieren gaan harder werken, terwijl andere spieren juist minder actief worden. Dit kan invloed hebben op de verdeling van spanning en belasting in verschillende delen van het lichaam.
Dat betekent niet dat een afwijkende atlasstand automatisch klachten in de rest van het lichaam veroorzaakt. Daarvoor is geen overtuigend wetenschappelijk bewijs. Wel is het interessant om te onderzoeken hoe houding, beweging, balans en spierspanning met elkaar samenhangen.
Wat kan de relatie zijn met de heupen?
De heupen spelen een belangrijke rol bij onze houding en beweging. Ze verbinden de romp met de benen en helpen ons om te staan, lopen, zitten en bewegen.
Wanneer je lichaam een bepaalde houding aanneemt, kan de belasting op de heupen veranderen. Ook de stand van het bekken, de beweeglijkheid van de gewrichten en de samenwerking tussen verschillende spiergroepen kunnen hierbij een rol spelen.
Soms zie je dat iemand aan één kant meer spanning ervaart of tijdens het lopen anders beweegt. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Denk bijvoorbeeld aan spierbelasting, bewegingsgewoonten, eerdere blessures of de manier waarop iemand zijn of haar lichaam gebruikt.
Het is daarom waardevol om niet alleen naar de heup zelf te kijken, maar ook naar de manier waarop het lichaam als geheel beweegt.
En hoe zit het met de knieën?
De knieën bevinden zich tussen de heupen en de voeten en krijgen tijdens het staan en lopen veel belasting te verwerken.
De manier waarop je je voeten neerzet, hoe je heupen bewegen en hoe je bekken zich positioneert, kunnen allemaal invloed hebben op de belasting van de knieën.
Wanneer je bijvoorbeeld anders loopt of je gewicht meer op één been verdeelt, kan dat veranderen hoe de knie wordt belast. Ook spierkracht, beweeglijkheid en eerdere blessures spelen hierbij een rol.
Het lichaam probeert voortdurend bewegingen mogelijk te maken en het evenwicht te bewaren. Daarbij kunnen verschillende gewrichten en spiergroepen elkaar beïnvloeden.
Een been dat korter lijkt: is dat altijd zo?
Soms lijkt het alsof het ene been korter is dan het andere. Dit kan verschillende verklaringen hebben.
Er bestaat een verschil tussen een anatomisch beenlengteverschil en een functioneel of schijnbaar beenlengteverschil.
Bij een anatomisch beenlengteverschil is er daadwerkelijk verschil in de lengte van de botten van beide benen.
Bij een functioneel beenlengteverschil kan het verschil ontstaan door bijvoorbeeld de stand van het bekken, de houding, gewrichtspositie of bepaalde bewegings- en spierpatronen. De botlengte hoeft daarbij niet verschillend te zijn.
Het is dus niet altijd zo dat een been dat korter lijkt, ook daadwerkelijk korter is.
Vanuit een holistische benadering is het interessant om te kijken naar de factoren die mogelijk bijdragen aan de houding en bewegingspatronen van het lichaam. Daarbij is het belangrijk om niet direct één oorzaak aan te wijzen.
Vergeet ook de voeten niet
Onze voeten vormen letterlijk de basis waarop we staan. Ze dragen ons lichaamsgewicht, vangen bewegingen op en spelen een belangrijke rol bij onze balans.
De stand en beweging van de voeten kunnen invloed hebben op de manier waarop de enkels, knieën en heupen worden belast. Denk bijvoorbeeld aan iemand die tijdens het lopen de voeten anders neerzet of het gewicht meer naar één kant verplaatst.
Andersom kunnen ook factoren hoger in het lichaam invloed hebben op de manier waarop iemand staat en loopt.
De voeten zijn daarom een belangrijk onderdeel wanneer je naar lichaamshouding en bewegingspatronen kijkt. Het is interessant om niet alleen naar de plek van de klacht te kijken, maar ook naar de samenwerking tussen de verschillende onderdelen van het lichaam.
Het lichaam bekijken als één geheel
Soms spelen lichamelijke klachten al lange tijd. Je kunt het gevoel hebben dat je lichaam steeds opnieuw signalen afgeeft, zonder dat je precies begrijpt waar ze vandaan komen. Misschien heb je al van alles geprobeerd, maar blijft de klacht terugkomen of verschuift deze naar een andere plek.
Vanuit een holistische benadering kijken we verder dan alleen de plek waar je pijn of ongemak ervaart. Het lichaam is één geheel waarin houding, beweging, spierspanning, ademhaling, leefstijl en ontspanning met elkaar verbonden zijn. Ook factoren zoals stress, emoties en langdurige belasting kunnen invloed hebben op hoe je je lichamelijk voelt.
In plaats van alleen te kijken naar waar de klacht zit, kun je jezelf daarom ook afvragen: wat probeert mijn lichaam mij te vertellen? Welke patronen spelen mogelijk mee? En waar is ruimte voor meer balans en ontspanning?
Door met een open blik naar het lichaam als geheel te kijken, kunnen er nieuwe inzichten ontstaan. Soms begint verandering bij het ontdekken van verbanden die je eerder nog niet had gezien.